ZMIANY W POSTĘPOWANIU EGZEKUCYJNYM, czyli o pączkowaniu aktów normatywnych

ZMIANY W POSTĘPOWANIU EGZEKUCYJNYM, czyli o pączkowaniu aktów normatywnych

  • Styczeń 9, 2019
  • akarolak

Początek 2019 r. niesie ze sobą zasadnicze zmiany w postępowaniu egzekucyjnym. Przebudowane zostają też podstawy prawne wykonywania zawodu komornika. Jak podano w uzasadnieniu projektu ustawy o komornikach sądowych, celem nowych regulacji jest przede wszystkim zwiększenie efektywności egzekucji komorniczej oraz wyeliminowanie pojawiających się w tym obszarze nieprawidłowości. Przyszłość pokaże, czy te cele będą osiągnięte. Jedno jest pewne: dotychczasową ustawę o komornikach sądowych i egzekucji (110 artykułów) zastąpiono dwiema – ustawą o komornikach sądowych (306 artykułów) i ustawą o kosztach komorniczych (54 artykuły)…

W dalszej części – wybrane zagadnienia postępowania egzekucyjnego wg. stanu prawnego obowiązującego od 01 stycznia 2019 r.

Fundamentalna zmiana związana z wejściem w życie nowych przepisów ustawy z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U.  z 2018 r. poz. 771, dalej OKS) polega wg. mnie na tym, że komornik przestaje być jednocześnie przedsiębiorcą i organem władzy publicznej. Od 01 stycznia 2019 r. jest wyłącznie organem władzy powołanym do wykonywania czynności w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. Niemniej nadal funkcjonowanie tego podmiotu publicznoprawnego jest wyjątkowe: jest to bowiem jedyny organ zobowiązany do  zorganizowania swojego urzędu – kancelarii (art. 7 OKS).

Do kompetencji komornika, poza wykonywaniem tytułów wykonawczych i postanowień o zabezpieczeniu, należą takie czynności jak:

  • doręczanie na zlecenie sądu zawiadomień sądowych, pism procesowych oraz innych dokumentów za potwierdzeniem odbioru i oznaczeniem daty;
  • sporządzanie protokołu stanu faktycznego;
  • sprawowanie, na wniosek organizatora, urzędowego nadzoru nad dobrowolnymi publicznymi licytacjami, z przybiciem najniższej lub najwyższej oferty (art. 3 ust. 4 OKS).

Rewir komornika i prawo wyboru

Rewirem jest obszar właściwości sądu rejonowego, przy którym działa komornik.

W rewirze może działać więcej niż jeden komornik. Wierzyciel może dokonać wyboru komornika na obszarze właściwości sądu apelacyjnego, na którym znajduje się siedziba kancelarii komornika właściwego zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, z wyjątkiem spraw:

  • o egzekucję z nieruchomości;
  • o wydanie nieruchomości;
  • o wprowadzenie w posiadanie nieruchomości;
  • o opróżnienie pomieszczeń, w tym lokali mieszkalnych, z osób lub rzeczy;
  • w których przepisy o egzekucji z nieruchomości stosuje się odpowiednio.

W wymienionych sprawach wyłącznie właściwym jest komornik, w którego rewirze znajduje się nieruchomość będąca przedmiotem postępowania. Ponadto komornik wybrany przez wierzyciela odmówi podjęcia czynności spoza swojego rewiru jeżeli spełniony zostanie przynajmniej jeden z poniższych warunków:

  • w zakresie prowadzonych przez niego egzekucji zaległość przekracza 6 miesięcy, chyba że łączna liczba wszystkich spraw, jakie wpłynęły do kancelarii w roku poprzednim, nie przekroczyła 1000;
  • wpływ wszystkich spraw w danym roku przekroczył 2500, a skuteczność w zakresie prowadzonych przez niego egzekucji w roku poprzednim nie przekroczyła 35%;
  • wpływ wszystkich spraw w danym roku przekroczył 5000 (art. 10 ust. 4 OKS).

Wykonywanie czynności egzekucyjnych

Komornik wykonując czynności egzekucyjne zobowiązany jest postępować zgodnie z przepisami prawa, orzeczeniami sądu wydanymi w trybie nadzoru judykacyjnego, zarządzeniami lub zaleceniami uprawnionych organów nadzoru administracyjnego, złożonym ślubowaniem i zasadami etyki zawodowej (art. 25 OKS). Jeżeli czynności wykonywane są poza kancelarią, komornik zobowiązany jest do okazania identyfikatora wydawanego przez Krajową Radę Komorniczą.

Komornik może zlecić wykonanie niektórych czynności swojemu asesorowi o ile dotyczą one egzekucji lub zabezpieczenia roszczeń pieniężnych, których wartość w dniu złożenia stosownego wniosku nie przekracza kwoty 100.000,00 zł. Ustawodawca zakazał jednak wykonywania asesorom komorniczym takich czynności jak (art. 138 ust. 2 OKS):

  • sprzedaż ruchomości, z wyjątkiem licytacji elektronicznej;
  • wydawanie lub wykonywanie orzeczeń o zastosowaniu środków przymusu;
  • sporządzanie planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji jeżeli przekracza ona kwotę 25 000 złotych;
  • wydawanie decyzji i podpisywanie dokumentów dotyczących depozytu;
  • dokonywanie czynności odbywających się poza kancelarią;
  • wydawanie postanowień kończących postępowanie oraz w przedmiocie opłat egzekucyjnych;
  • związanych z nadaniem biegu skardze na czynność komornika.

Zakaz dokonywania czynności poza kancelarią nie wyklucza możliwości pisemnego upoważnienia asesora w konkretnej sprawie do:

  • samodzielnego ustalenia, czy dłużnik faktycznie zamieszkuje lub prowadzi działalność pod wskazanym adresem albo czy we wskazanym miejscu znajduje się majątek dłużnika,
  • wysłuchania dłużnika, żądania od dłużnika złożenia wykazu majątku oraz żądania wyjaśnień i informacji,
  • zajęcia ruchomości – z zastrzeżeniem, że asesorowi nie wolno odebrać dozoru nad zajętymi ruchomościami, a oznaczenia wartości zajętych ruchomości dokonuje komornik.

Omawiana ustawa wprowadziła zmiany do Kodeksu postępowania cywilnego, które istotnie wpływają na przebieg egzekucji komorniczej. I tak m.in. nałożono na komornika obowiązek  pouczenia strony i uczestników postępowania występujących bez profesjonalnego pełnomocnika o sposobie i terminie zaskarżania  dokonywanych czynności, a także innych uprawnieniach przysługujących w czasie postępowania egzekucyjnego. Obciążanie tego typu obowiązkami jest powszechne w uchwalanych aktach normatywnych. Skutek jaki przynosi realizacja tych dyrektyw jest chyba inny od zakładanego – podmioty zobowiązane przygotowują obszerne wyciągi właściwych przepisów, a adresaci omawianych informacji oświadczają, że zapoznali się  z ich treścią…  Pojawiają się jednak uzasadnione wątpliwości, czy pouczenia zostały przeczytane/zrozumiane przez odbiorców.

Na podstawie nowej ustawy komornik został też zobowiązany  do ustalania z urzędu majątku dłużnika w zakresie znanym mu z innych prowadzonych postępowań oraz z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych i publicznie dostępnych źródeł informacji. W dotychczasowym stanie prawnym wykonywanie takich czynności traktowane było przez komornika jako poszukiwanie majątku dłużnika na zlecenie wierzyciela i wymagało uiszczenia odpowiedniej opłaty.

Nowością znowelizowanej procedury egzekucyjnej jest wprowadzenie obowiązku nagrywania przebiegu czynności komornika dokonywanych poza kancelarią. Co ciekawe, zgodnie z § 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 grudnia 2018 r. w sprawie zapisu obrazu i dźwięku z przebiegu czynności komornika sądowego, zapis udostępnia się stronom i uczestnikom postępowania wyłącznie przez jego prezentację na urządzeniach odtwarzających obraz i dźwięk, które należą do komornika. W razie zapoznawania się z aktami sprawy w sądzie – zapis udostępnia się wyłącznie w budynku sądu. Oznacza to, że strona i uczestnicy postępowania  nie zostali wyposażeni w uprawnienie do żądania kopii nagrań.

Omawiana ustawa wprowadziła szereg innych zmian w zakresie egzekucji z ruchomości (mi.in. wycena, zwiększenie kontroli czynności komornika), nieruchomości (m.in. kwestia obwieszczeń o licytacji), udziału Policji w czynnościach egzekucyjnych, skargi na czynności komornika. Informacje dotyczące poszczególnych rozwiązań zostaną przedstawione w kolejnych wpisach.

 

 

Opracował:  Adam G. Karolak

Warszawa, 09 stycznia 2019 r.